Keramiekproducent, ondernemer en vernieuwer

In aanloop naar de geboortedag van Josiah Wedgwood (1730–1795) op 12 juli maakt Keramiekmuseum Princessehof bekend te werken aan een grote tentoonstelling over de Engelse keramiekproducent, ondernemer en vernieuwer. Het wordt de eerste grote Nederlandse tentoonstelling over Wedgwood in ruim veertig jaar. De tentoonstelling belicht Wedgwood niet alleen als de grondlegger van een wereldwijd keramiekmerk, maar ook als uitvinder, marketeer, verlicht denker en overtuigd tegenstander van de slavernij.

Josiah Wedgwood groeide vanuit de Engelse pottenbakkersregio Staffordshire uit tot een van de invloedrijkste figuren uit de Europese keramiekgeschiedenis. Gedreven door een voortdurende experimenteerdrang ontwikkelde hij nieuwe keramische materialen, vormen en decoratietechnieken en bouwde hij zijn pottenbakkerij uit tot een internationaal opererend bedrijf. Zijn producten bereikten een breed publiek en vonden al vanaf 1763 hun weg naar Nederland, dat uitgroeide tot een belangrijke afzetmarkt.

Kom met pineapple decoratie, Staffordshire, 1760-1770, 14.5 x 6.3, Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden; Bruikleen Ottema-Kingma Stichting

Portretmedailllon Josiah Wedgwood, William Hackwood, 1782-1800, 8.7 x 6.9 cm, Keramiekmuseum Princessehof

De tentoonstelling plaatst Wedgwoods keramiek in de bredere context van de achttiende eeuw: een tijd waarin wetenschap, industrie en maatschappelijke ideeën in hoog tempo veranderden. Als lid van de Society for the Abolition of the Slave Trade zette Wedgwood zich actief in voor de afschaffing van de trans-Atlantische slavenhandel. Vanaf 1787 verspreidde hij op eigen kosten het inmiddels beroemde keramische medaillon met de tekst Am I Not a Man and a Brother?. Het groeide uit tot een van de krachtigste symbolen van de internationale abolitionistische beweging. Een exemplaar van dit medaillon behoort tot de collectie van Keramiekmuseum Princessehof en vormt een belangrijk vertrekpunt voor het verhaal dat de tentoonstelling vertelt.

Ook de relatie tussen Wedgwood en Nederland krijgt een belangrijke plaats. Nederlandse handelaren en opdrachtgevers hadden al vroeg invloed op het assortiment van de Engelse fabriek. Zo leidde een Amsterdams verzoek in 1775 tot de productie van monumentale portretbustes van Nederlandse staatslieden in het karakteristieke materiaal black basalt. Keramiekmuseum Princessehof verwierf vorig jaar, met steun van de Ottema-Kingma Stichting, een van deze zeldzame bustes: een portret van Cornelis de Witt. De aanwinst benadrukt de nauwe historische band tussen Nederland en Wedgwoods fabriek, een van de uitgangspunten voor de tentoonstelling.

Anti-slavernij medaillon, Wedgwood, William Hackwood, 1787-1800, 3 x 2.5, Keramiekmuseum Princessehof

Suikerpot in de vorm van een bloemkool, Onbekend, mogelijk Wedgwood, 1760-1770, 10.2 x 8.8 cm, Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden; Bruikleen Ottema-Kingma Stichting

Oproep aan verzamelaars

Hoewel in de achttiende eeuw grote hoeveelheden Wedgwood naar Nederland werden geëxporteerd, zijn zijn bepaalde objectcategorieën niet goed vertegenwoordigd in Nederlandse openbare collecties. Voor de tentoonstelling is Keramiekmuseum Princessehof daarom op zoek naar achttiende-eeuws Wedgwood in particulier bezit.
Laura Smeets, conservator Europese keramiek: "We weten dat er veel vroeg Wedgwood in Nederland is gekocht. Een deel hiervan bevindt zich waarschijnlijk nog altijd achter voordeuren. Als onderdeel van een verzameling of misschien nog altijd in gebruik. We hopen ons nu nog onbekende objecten én de daaraan verbonden verhalen ook een plek te kunnen geven in de tentoonstelling."

Het museum zoekt met name grotere decoratieve objecten, uitgebreide serviezen en verzamelingen van medaillons uit de achttiende eeuw.
Verzamelaars of andere bezitters die denken een bijzonder Wedgwood-object in huis te hebben, of weten waar zich onbekende stukken bevinden, worden uitgenodigd contact op te nemen met het Princessehof, mail naar wedgwood@princessehof.nl t.a.v. Laura Smeets. Stuur duidelijke foto's mee en een beschrijving van de voorwerpen.
De tentoonstelling is van oktober 2027 tot augustus 2028 te zien in Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden